ein Bild ein Bild
Sitemize Hoşgeldiniz, Ziyaretçi! Giriş Yap Kayıt Ol


Konuyu Değerlendir
  • 0 Oy - 0 Ortalama
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
KAŞGARLI HARİTASI
#1
KAŞGARLI HARİTASI 


Mustafa CEYLAN
[Resim: 2ps53lw.jpg]

 
“Kaşgarlı Mahmut’un Kardeşiyim Ben” demiştim ya, tarihin ve edebiyatın diliyle… Kardeş oluşumuzdaki sırrın sırrını aşikâr edeceğim. 


Takvimler, 11. Yüzyılın yaprağını çırpıyordu yüzümüze. Balasagun, dünyanın  merkeziydi. “Türk için, Türke göre ve Türk tarafından” çizilmiş bir haritanın beyniydi Balasagun. Üçgen Dağın Türk yazıtı “Gülbelçin(Gürbelçin)” diliyle özge haykırışlarımız vardı. Türk’ü seven türkülerimizle, yüce Milletimizin yaşadığı bölgeleri, alnı akıtmalı boz atlarımızla gezip çizmiştik haritanın çizgilerini. Kardeşim Mahmut, önce bir daire çizmiş, dört bir yönü işaretledikten sonra, bazı deniz ve ırmakları koymuştu yerli yerine… Sonra, batıda İdil boylarını, Kıpçakların ve Frenklerin oturdukları bölgelere kadar uzatmıştı. Güney’de Hint, Sin; Güney-Batıda Habeşistan’ı işaretlemişti. Doğuda çekik gözlü Çin ve Japonya’yı da unutmamıştı. 

Hey ki hey!!!

Bugün gibi hatırlıyorum o günü…


Uzunluğu 6.000 Km olan ve uzaydan görülebilen insan yapısı, Türk akıncısı Kürşat’ların korkusundan çıkmış Çin Seddi’ni ve dağları-denizleri işaret ederken, bu maniaları, Kardeşim Mahmut, konuşulan dilin yaygınlaşmasını engelleyen unsurlar olarak belirtmişti. Hattâ denizötesi bir ada olarak gösterdiği Japonların dilinin yaygınlaşmasını engelleyen de deniz olduğunu söylemişti. Tarihin kaydettiği ilk Japon haritasıydı çizdiğimiz.


Önce “ulaşım”ın, sonra nakil vasıtalarının gelişimi ve ardından “iletişim”in teknolojik olarak kolaylaşması dil’in yaygınlaşmasını sağlamıştır diyorsak, işte bu Kaşgarlı Mahmut haritasının temel hedef söylemidir. Ticaret, ziyaret, akrabalık bağları… Bu üç unsuru da ekleyin meseleye, dil tarihçesine ulaşırsınız.Karahanlı diliyle 7500 den fazla Türkçe sözcük bulunduran  Divan ü Lügat it Türk, harita çizgilerinin sözcüklerle hayat bulmasından ibarettir. Orta Asya ve Uzak Doğu’ nun bütün coğrafi deyimleri bu nadide eserde yer almıştır. Türkçe’mizin bu ilk sözlüğünde, 13 devlet ve ülke, 27 il, 46 şehir, 11 kasaba ve köy, 33 mevki ve yurt’un ismi vardır :
 
Ülkeler :
1-Barshan 2-Çaparka 3-Çin 4-Hint 5-Kıtay 6-Maçin 7-Rum 8-Rus 9-Tabgaç 10-Tangut 11-Tezik(Tacik) 12-Tübet(Tibet) 13-Yemen
 
İller:
1-Aramut 2-Argu 3-Basmil 4-Başkurt 5-Peçenek 6-Bulgar 7-Çaruk 8-Çigil 9-Çumul 10-Edgiş 11-Harzem 12-Kalaç 13-Karluk 14-Kay 15-Kençek 16-Kıpçak 17-Kırgız 18-Oğuz 19-Sogd 20-Suvar 21-Tatar 22-Toksı 23-Ugrak 24-Uygur 25-Yabaku 26-Yagma 27-Yimek
 
Şehirler:
Şehirlere 1-Balık 2-Ken 3-Kend 4-Ordu 5-Uluş adıyla hitabedilmekte olup, eserde adı geçen 46 şehir şunlardır :
1-Argu 2-Sayram(Asbicab) 3-Aşcan 4-Balasagun 5-Barçuk 6-Barsgan 7-Beş Balık 8-Buhara 9-Can Balık 10-Hatun 11-Itlık 12-İki Öküz 13-İnçkend 14-Karaçuk 15-Karnak 16-Kaşgar 17-katun Sini 18-Kayas 19-Kazvin 20-Kençek Sengir 21-Keşmir 22-Kiçi Talas 23-Kingüt 24-Koçu 25-Konçgar Başı 26-Kum 27-Mankent 28-Merv 29-Özçend 30-Saksın(Suvar) 31-Sançu 32-Sapran(Savran) 33-Semizkent 34-Sütkent 35-Sıgnak 36-Sülmü 37-Taşkent 38-Sıknı 39-Talas 40-Tartuk 41-Uç 42-Udhu 43-Yafku 44-Yarkent 45-Yengi Balık 46-Yenikent 
 
Kasaba ve Köyler:
1-Abul 2-Adhıg 3-Alguk 4-Aluş 5-Artuç 6-Balu 7-Barman 8-Kamlançu 9-Kuyas 10-Yafınç 11-Yagma
 
Mevki ve Yurtlar:
1-Adgış 2-Aksay 3-Ak Terek 4-Ala Yıgaç 5-Aramut 6-Ala 7-Aruk Türuk 8-Ay Köl 9-Bedel Art 10-Bagram Kumu 11-Bakırlıg 12-Barçan 13-Bay Yıgaç 14-Bukaç Art 15-Bükür 16-Çurçan 17-Hozar 18-Kapuş 19-Kara Sengir 20-Kara Yalga 21-Kargalıg 22-Kası 23-Kaşga Buğra 24-Kavak Art 25-Mangışlag 26-Mınglak 27-Ötüken 28-Sıgun Samur 29-Suvlag 30-Tarım 31-Üreng 32-Yamar 33-Zanbı Art
 
. ÖNSÖZ’ DE “DÜNYA MİLLETLERİN YULARI”NDAN BAHİS…

Sözcükleri, atasözleri ve şiirlerle gayet mahirane bir şekilde donatan Kaşgarlı Mahmut, bu enfes kitabın önsözünde:

"Allah’ın  devlet güneşini Türk  burçlarından doğurmuş olduğunu ve Türklerin ülkesi üzerinde göklerin bütün dairelerini döndürmüş olduğunu gördüm. Allah onlara Türk adını verdi. Ve yeryüzüne hâkim kıldı. Cihan imparatorları Türk ırkından çıktı. Dünya milletlerinin yuları Türklerin eline verildi. Türkler Allah tarafından bütün kavimlere üstün kılındı. Hak’tan ayrılmayan Türkler, Allah tarafından hak üzerine kuvvetlendirildi. Türkler ile birlikte olan kavimler aziz oldu. Böyle kavimler, Türkler tarafından her arzularına eriştirildi. Türkler, himayelerine aldıkları milletleri, kötülerin şerrinden korudular. Cihan hâkimi olan Türklere herkes muhtaçtır, onlara derdini dinletmek, bu suretle her türlü arzuya nail olabilmek için Türkçe öğrenmek gerekir.” 
Demektedir.
Evet,
“Dünya milletlerinin yuları Türklerin eline verildi. 
Türkler Allah tarafından bütün kavimlere üstün kılındı.” 
Ve
“Türkler, himayelerine aldıkları milletleri, 
Kötülerin şerrinden korudular. 
Cihan hâkimi olan Türklere herkes muhtaçtır”
Ve de;
(Türklere) onlara derdini dinletmek, 
Bu suretle her türlü arzuya nail olabilmek için 
Türkçe öğrenmek gerekir.”
Diyen Kaşgarlı Mahmut kardeşimdir. 
Bu söz, bize hız ve ilham vermiş, “Gülce manifestosu”n da Büyük Atatürk’ün “Gençliğe Hitabesi” nin “nazire” si ele alınmıştır.
 
Kaşgarlı Haritası, Türk Dilinin 11. Yüzyıldaki haritasıdır.
Kaşgarlı Haritası, yüce Türk Milletinin ilk haritalarından birisidir.
 
YA ŞİMDİ ?
 
Şimd, BOP adı verilen Amerikan Emperyalizminin projesi ile Türk illeri ve yakın çevresinde oyunlar oynanmaya devam ediliyor. Enerjiye doymayan fil hortumlarının dolandığı haritalar yangın yeri… Şimdi, kutlu yurdumuz, elimizde kalan son vatan parçası, kalleş-kancık-satılmış bir örgüt eliyle bölünmeye, ana vatandan ayırılmaya çalışılıyor.
 
 “Kardeşin nerede ?” diye sorduklarında bir siyasetci beyaz camdan sesleniyor :
-“Kardeşim Güney Kürdistan’da” diyor.
 
Buna göre,  bir de “Kuzey Kürdistan” varmış ki o da bu vekilin bulunduğu yer demek ki ha?
 
Çıldıracaktım…
Beyaz camı parça parça edesim geldi.
 
Neredesin can kardeşim Kaşgarlı Mahmut?
Nerdeysen bir ses ver sesime !..
 
Cevapla
  


Foruma Git:


Konuyu Görüntüleyenler: 1 Ziyaretçi

Android Haberler | Ansansanat | Borsa Yorumla | Gülce Edebiyat | Türkçe Dersi